Здравохранение
Тошкент вилоятида оналик ва болаликни муҳофаза қилиш бўйича
2007 йил «ижтимоий ҳимоя» йилида олиб борилган ишлар юзасидан
МАЪЛУМОТНОМА
Вилоятда аҳолининг репродуктив саломатлигини муҳофаза қилиш тизимини такомиллаштириш, «Она ва бола скрининги» чакалоклар ва ҳомиладор аёллардаги туғма ва авлоддан авлодга ўтувчи патологияни эрта аниқлаш давлат тизимини янада ривожлантириш, узлуксиз таълим тизимини ривожлантириш, мутаҳассисларнинг малакасини ва репродуктив соғликни мухофаза килиш сохасида аҳоли билимларини даражасини ошириш, тиббий маданиятни яхшилаш, аёлларнинг репродуктив саломатлигини, бола туғиш ва тарбиялашни яхшилаш бўйича халкаро хамкорликни кенгайтириш, болалар ва туғруққа ёрдам бериш муассасаларининг моддий техника базасини мустаҳкамлаш ва гематология хизматини ривожлантириш масалаларига эътбор қаратилди.
Ўтган йил давомида вилоятда туғиш ёшидаги аёллар сони 96143 нафарга ёки 11.7% га ошди ва умумий аҳолининг 25.4% ташкил этмоқда.
2006 йилда аёлларнинг 65,6% да турли экстагенитал касалликлар аниқланган бўлса, 2007 йилнинг ўтган даврида кўрсаткич 63.3 %ни ташкил этди. Касаллиги аникланган аёлларнинг 85.2% соғломлаштирилди.
Тиббий кўриклар натижасида аниқланган касалликлар структурасида асосий ўринни камқонлик эгаллаб, 2006 йилдаги 54.6% дан 55.7 %га ошди. Бу жойлардаги терапевтлар ва умумий амалиёт шифокорлари томонидан мана шу кўрсаткичларга жиддий эътибор қаратиш лозимлигини кўрсатади.
Вилоятдаги 15-17 ёшдаги ўсмир қизлар ўртасида аниқланган касалликлар 2006 йилда 63,0 ни ташкил этган бўлса, 2007 йилда уларнинг салмоғи 1,0 % га камайди. Касалликлар структурасида 13,5% ни генитал ва 86,5% ни экстрагенитал касалликлар ташкил этмокда.
Туғиш ёшидаги аёлларда туғруклар оралиғини сақаш ва юқори хавф гуруҳига кирган аёлларда исталмаган ҳомиладорликни олдини олиш мақсадида контрацептив воситалар билан қамраш ишларини доимий равишда таҳлил қилиб борилди. 2006 йилда аёлларни контрацептив воситалар билан қамрови 18.6% бўлса, 2007 йилда ушбу кўрсаткич 19.7% ни ташкил этди.
2007 йилда бу ишларни яхшилаш мақсадида Вилоят соғликни сақлаш бошқармасининг 2007 йил 28 мартида «Туғиш ёшидаги аёлларни ва болаларни соғломлаштириш 6 ойлиги» бўйича 01-85 сонли буйруғи чоп этилди. Ушбу буйруқ асосида барча туман бош шифокорлари томонидан транспорт воситаси билан таъминланган кўчма маслахатхоналар ишларини жонлантириш ва контрацептив воситалар билан қамраш ишлари назоратга олинди. Шаҳар ва туман марказий поликлиникаларига «Тибтехника» АУ ёрдамида пул ўтказиш йўли билан акушерлик тиббий асбоблар тўплами олиб берилди. Контрацептив воситалар билан қамраш ишларининг кундалик мониторинги олиб борилмокда.
Контрацептив воситалар билан қамров ишларининг олиб борилиши натижасида абортларнинг кўрсаткичи 1000 туғиш ёшидаги аёлларга нисбатан 2002 йилдаги 6.6 дан 2007 йилда 4.1 га камайгани, туғрукларнинг ёши бўйича 17-19 ёшдаги туғрукларнинг 6.2% дан 3.8% га камайишига, 30 ёшдан ошган аёллар ўтасидаги туғрукларнинг 16,0%дан 14,1% га камайишига ва 20-30 ёшдаги туғрукларнинг 81,0 дан 82,9% га ошишига эришилди.
Бу ишларни амалга ошириш учун Германия хукуматининг КфВ банки гранти, Ахолишунослик жамгармаси оркали 2003-2007 йилларда 281400 дона БИВ, 539554 конвалюта ОК ва 233427 ампула ИК таркатилган булса, бюджет маблаглари хисобига 17759 дона БИВ ва 1884 конвалюта ОК олинди.
Олиб борилаётган ишларнинг негизида оналар ва болалар улими курсаткичларини камайтириш асосий урин эгаллайди.
Оналар улими курсаткичи динамикада хар 100000 тирик тугилганларга нисбатан 2006 йилдаги 33.0 дан 25.4 га камайди.
Гудаклар улими курсаткичи 1000 та тирик тугилганларга нисбатан 2006 йилдаги 14.0 дан 2007 йилда 12.2 га камайди.
Никохланувчи ёшларни тиббий курикдан утказиш буйича 365-сонли карорини бажарилишини таъминлаш максадида барча ФХДЁ булимларида «Оила дорилфунунлари» ташкил этилган. Тасдикланган режа асосида ёш оила курувчилар тиббиёт ходимлари, хукукшунослар, имом-хатиблар томонидан укитилмокда. Бекобод шахри ва Пискент туманида бу буйича яхши тажриба орттирилган.
2007 йилда вилоятда 20734 та никохлар кайд этилиб, утган йилнинг шу даврига нисбатан 1950 тага ортди. Согликни саклаш вазирлигининг 2007 йил 17 майдаги 215-сонли буйруги асосида никохланувчиларнинг 50 ёшдан ошганлари учун тиббий куриклар ихтиёрий деб белгиланди. Утган йилда никохланувчиларнинг 96.2% тиббий куриклардан утказилди.
2006 йилда тиббий курикдан утказилганларнинг 70 тасида рухий, 58 тасида сил, 18 тасида ИФА+, 20 тасида таносил касаллиги, 11 тасида гиёхвандлик касалликлари аникланган булса, 2007 йилда уларнинг 76 тасида рухий хасталиклар, 37 тасида сил, 17 тасида ИФА+, 26 тасида таносил касаллиги, 7 та гиёхвандлик касалликлари аникланди. Никохларнинг касалликлар буйича бекор килиш холлари булмади.
2007 йил мобайнида режа асосида 14 ёшгача булган 733760- нафар болалрдан 697488 нафари тиббий курикдан утказилди. Боларнинг 348751 нафарида (50.1%) турли касалликлар аникланди. Саломатлик гурухлари буйича 1-гурух 348737 (49,9%), 2-гурух 291627 (42,0%), 3 гурух 57124 (8.0%) ташкил килди. Касаллиги аникланган болалар диспансер назоратига олиниб 97,3% согломлаштирилди. Улардан 87,0% амбулатор-поликлиника шароитида ва 12.4% шифохона шароитида ва 0.3% санатория шароитида даволанди.
Хисоботлар буйича вилоятда 9757 нафар ногирон болалар булиб, уларнинг 7250 тасини мактаб ёшидаги ногирон болалар ташкил этади. Уларнинг 4340 таси мактабларга катнаб тахсил олмокда. 727 нафарини укиши уй шароитида ташкил этилган. 1145 нафар ногирон болалр махсус таълим муассасаларига жойлаштирилган.
Вилоятда урта махсус касб-хунар таълим муассасаларида 29887 нафар укувчилар мавжуд булиб, уларнинг 98,0% тиббий курикдан утказилиб, 57.5% да турли хил касалликлар аникланди. Аникланган касал болалар диспансер назоратига олиниб, 2007 йилда уларнинг 92.0% согломлаштирилди.
Вилоятдаги 6701 та бокувчисини йукотган оилалар мавжуд булиб, уларнинг 13616 нафар вояга етмаган болалари руйхатга олинган. 2007 йилда ушбу болаларнинг 13481 нафари тиббий курикдан утказилди. Уларнинг 59.0% нафарида турли касалликлар аникланди. Касаллиги аникланган болаларга махаллий хокимликлар, «Махалла» жамгармалари ва ижтимоий таъминот булимларидан моддий ёрдам ажратилди. Махаллий согликни саклаш булимларида алохида руйхат асосида согломлаштириш давом эттирилмокда.
Согликни саклаш вазирлиги ва Халкаро ташкилотлар билан хамкорликда куйидаги дастурлар амалга оширилмокда.
-«Бехатар оналикни таъминлаш» дастури асосида хомиладорликда антенатал мухофазани таъминлаш, демедикализация, партограммаларни амалиётга татбик этилиши, она ва чакалокнинг бирга булиши, чакалоклар реанимациясининг янги принциплари, хамкорликдаги тугруклар, чакалокни эрта кукракка бериш амалга оширилиб, вилоятда патологик тугруклар салмоги 23.2%дан 13.2% га камайди.
- «Кукрак сути билан эмизишни рагбатлантириш ва таргиботи вилоятнинг 10 та тугрук комплекси ва 10 та болалар поликлиникалари Халкаро сертификатга сазовор булишди. Вилоятда ушбу дастурни амалиётга татбик этилиши ушбу шахар ва туманларда уткир ичак инфекцияси касалликларининг, тугрук комплексларидаги акушерлик асоратларининг камайишига олиб келди. Тошкент вилоятидаги натижалар буйича тайёрланган макола Копенгагендаги халкаро конференция материалларида чоп этилди.
- «Болалар уртасида витамин А танкислигини олдини олиш» дастури асосида вилоятда «Болалар саломатлиги хафталиги» ташкил этилиб, саплементациянинг 9 тури утказилди. Вилоятга 100000 Халкаро бирликда 207000 ва 200000 Халкаро бирликда 1671000 капсула олинди.
Бу вилоятдаги 5 ёшгача булган болалар уртасидаги касалланиш курсаткичларининг жумладан, уткир респиратор касалликларларнинг 23095,0 дан 21565,0 га камайишига ижобий таъсир курсатди.
-«Чакалокларнинг асосий парвариши» дастури асосида 2006-2007 йилларда «Янги тугилган чакалоклар реанимацияси» мавзусида вилоятнинг 484 нафар шифокорлари укитилдилар. Тахлилий жараёнда неонатал даврдаги улим курсаткичларининг 1000 тирик тугилганларга нисбатан 6.7дан 5.0 камайганлиги кузатилди.
- «ОИТСни онадан болага утишини олдини олиш» дастури асосида
Глобал жамгармаси ва ЮНИСЕФ ташкилоти хамкорлигида укув семинарлари утказилди. Семинарларда вилоятнинг барча тугрук комплексларининг 150 дан ортик етакчи акушер-гинекологлари укитилдилар. Вилоятда 2006 йилнинг май ойидан бошлаб АРВ-профилактикаси олиб борилмокда. 2007 йилнинг август ойидан бошлаб тугрук комплекслари учун 9000 дона тест таркатилиб, хавф гурухига кирган тугадиган аёллар текширувдан утказилмокда. Утган даврда 3501 тестлар ишлатилиб, 5 холатда мусбат натижа аникланди. Оналарга ва болаларга препаратлар таркатилди.
- «Соглом авлод учун» Республика хайрия жамгармаси билан
тузилган шартномага асосан Жанубий Кореянинг Доктор Ли Джонг Вук хотираси жамгармаси хомийлигида Уртачирчик тумани болалар шифохонаси 500 минг АКШ доллари микдорида таъмирланиб, замонавий асбоб-ускуналар билан таъминланди.
- 2007 йилнинг 12-25 ноябр кунлари вилоятда ЮНИСЕФ ташкилоти хамкорлигида кизамик ва кизилчага карши эмлаш акцияси утказилди Акциянинг очилиш маросими Тошкент туманининг Хасанбой КВП да утказилди. Ушбу акцияга вилоятнинг 11-29 ёшдаги барча ахолиси жалб килинди. Режадаги 651023 та ахолидан 654739 нафари эмланди.
Вилоятда скрининг маркази йук. Ушбу йуналиш буйича чакалоклардаги тугма гипотиреоз ва фенилкетонурияни уз вактида аниклаш максадида вилоятдаги тугрук комплекслари ва булимларида тугилган янги чакалоклардан олинган биоматериаллар Республика скрининг марказига юборилмокда. 2007 йилда 44225 нафар чакалокдан олинган биоматериаллар юборилиб, уларнинг 72 тасида тугма гипотиреоз ва 15 тасида фенилкетонурия буйича хавф гурухи аникланди. Касаллиги тасдикланган 11 та ТГ ва 15 та ФКУ ли чакалокларга Республика скрининг маркази томонидан даволаш препаратлари ажратилмокда. Лекин ушбу биоматериалларни чакалоклардан 4-5 кундан илгари олинмаслигига эътиборни каратиш лозим. Чунки аёлларни тугрук комплексларидан эрта муддатларда чикарилиши технологияни бузилишига олиб келади.
Вилоятда аёллар уртасида ТОРЧ инфекциясини уз вактида аниклаш оркали тугма ногирон болалар тугилишини олдини олиш масаласига эътибор каратилиб, 2007 йилда 669 нафар аёлларда ТОРЧ инфекцияси аникланди.
Хомиланинг антенатал мухофазасини таъминлаш борасида вилоятдаги 44390 нафар руйхатга олинган хомиладорларнинг 42252 нафари ултьтратовуш текширувларидан утказилди. Текширувдан утказилган хомиладорларнинг 463 нафарида хомила нуксонлари аникланди ва 461 тасининг хомиласи тухтатилди.
Бугунги кунда вилоятда оналар ва болаларга хизмат курсатиш учун 536 штат бирлигида 341 та акушер-гинекологлар ва 938,5 штат бирлигида 497 та педиатрлар хизмат курсатмокда. Кадрлар етишмовчилиги Ангрен, Бекобод шахарларида, Юкоричирчик, Бука, Оккургон ва Куйичирчикда яккол кузатилмокда.
Вилоятда мутахассисларни малакасини ошириш масаласига хам алохида эътибор каратилмокда. 2007 йилда 47 нафар акушер-гинекологлар, 117 нафар педиатрлар, 27 нафар неонатологлар ва 38 нафар анестезиолог-реаниматологлар малака оширди. ХХМ ларида 1 ойлик курсларда (Киев ва Харков шахарларида) 2003 йилдан бери 51 та мутахассис малака оширди. Мутахассислар Туркияда, Австрияда малака оширдилар.
2007 йилнинг узида 6 та мутахассис Харьковда ва Уртачирчик тумани болалар шифохонаси шифокорларидан 7 таси Жанубий Корея республикасида 1 ойлик укув курсларида малака ошириб кайтдилар.
Вилоят репродуктив саломатлик маркази ва унинг Бекобод шахридаги филиали томонидан шифокорларни ва урта тиббиёт ходимларини репродуктив саломатлик масалалари буйича укитиш жараёнлари мунтазам давом эттирилмокда. Утган 2002-2007 йилларда умумий микдорда 200 дан ортик укув семинарлари утказилиб, 4806 нафар тиббиёт ходими, жумладан 1182 нафар шифокорлар ва 3624 нафар урта тиббиёт ходимлари укитилди.
Дастурга умумтаълим урта мактаблари ва касб-хунар коллежларидаги юкори синф укувчилари учун «Соглом турмуш асослари» мавзуси буйича укув курсларини ташкил этилиши киритилган.
Вилоятда 893 та урта умумтаълим мактаблари, 91 та касб хунар коллежлари ва 4 та академик лицейлар фаолият курсатмокда. Улардаги укувчилар сони 533705 нафарни ташкил этади. Бугунги кунда 10-11 синфлардаги укувчилар сони 18891 нафарни ташкил этади.
Тошкент вилояти халк таълими, согликни саклаш ва урта махсус, касб-хунар таълими бошкармаларининг 2004 йил 23 августда «Соглом турмуш тарзи асослари ва оила» махсус факультатив курслари укитилиши сифатини ошириш тугрисида кушма буйрук чикарилди. Ушбу дарсларни шифокорлар томонидан утилиши кушма буйрук оркали тасдикланган булиб, хозирги кунда урта умумтаълим мактабларида ва хунар-техника коллежларида 58 нафар шифокор ва 22 нафар хамширалар томонидан «Соглом турмуш тарзи асослари ва оила» махсус факультатив курслари утилмокда.
Бугунги кунда 16-соатлик дарсларни утилишида асосий эътиборни касб-хунар коллежларига каратиш лозим. 10-11 синфлари ёпилган мактаблардан укув кулланмалари касб-хунар коллежларига олиб берилиши ташкил этилмокда.
Ахоли уртасида тиббий маданиятни ошириш буйича 2007 йилда шахар ва туманларда 9532 та сухбатлар, 6114 та маърузалар, 876 та савол жавоб кечалари ва 24 та тадбирлар утказилди. Репродуктив саломатлик ва соглом оилани шакллантириш масалалари буйича шифокорлар учун «Саломатлик» институти вилоят филиали томонидан 575 та маъруза, 1022 та сухбат, 67 та савол-жавоб кечалари ташкил этилди.
Тошкент вилоятида 5 та шахар ва 15 туманда 2053 та тугрук уринлари ва 1136 та болалар уринлари мавжуд. Уларнинг моддий техника базасини ривожлантириш масалаларига алохида эътибор каратилган.
Тугрук комплексларини замонавий тиббий асбоб-ускуналар билан таъминлаш Осиё тараккиёт банки томонидан режалаштирилган булиб, бугунги кунда вилоятнинг барча тугрук комплекслари асбоб-ускуналар олиш учун тайёр.
2003-2007 йилар мобайнида вилоятдаги оналик ва болаликни мухофаза килиш муассасаларида утказилган мукаммал таъмирлаш ишларига хомийлар ва бюджет маблаглари хисобидан умумий микдорда 3.5 млрд сум ва 198.0 минг АКШ доллари сарфланди.
Утган 2007 йилда Вилоят марказий шифохонаси болалар булими, Охангарон, Уртачирчик ва Паркент туманларидаги тугрук комплексларида мукаммал таъмирлаш ишлари нихоясига етказилди. Янгийул туманидаги тугрук комплексидаги мукаммал таъмирлаш ишлари якунланиш арафасида.
|